خیز اروپا به سمت سوختهای زیستی
فعالیتهای ایرباس، نماد حرکت اروپا به سوی سوختهای زیستی است. ایرباس با ضروری دانستنِ استفاده از سوختهایِ جایگزین برایِ یک توسعه پایدار در صنعت هوانوردی، تلاش دارد تبلیغات و بودجههایِ تحقیقاتی خود را حولِ فوایدِ استفاده از سوختهای سازگار با طبیعت معطوف سازد.
با توجه به اینکه، 2درصد دیاکسید کربنِ تولیدشده توسط انسان بهواسطه هوانوردی میباشد و این نرخ تا ده سال آینده تا چهار برابر افزایش مییابد؛ شرکتهای هواپیماسازی در تلاشاند تا با کاهش تولید دیاکسید کربنِ هواپیماهای خویش به واسطهی افزایشِ راندمان مصرف سوخت، به نوبه خود سهمی در برنامهی کاهشِ تولیدِ دیاکسیدِ کربنِ جهانی بازی کنند. این برنامه بهگونهای تنظیمشده که تولید دیاکسید کربنِ جهانی تا سال 2020 تثبیت شود و تا سال 2050 به نصف نرخِ تولید امروزی (معیارِ سالِ 2005) برسد.
در اینراستا، ایرباس سعی دارد با پیشقدم شدن در استفاده از سوختهایِ زیستیِ تجدیدپذیر، نقش مهمی در کاهشِ دیاکسیدِ کربنِ تولیدشده در صنعتِ هوانوردی بازی کند؛ گرچه استفاده از بیو سوختها در میزان تولید دیاکسید کربنِ ناشی از فرآیند احتراق موتور هیچ تغییری ایجاد نمیکند، امّا دیاکسید کربنِ مصرفیِ گیاهانی که بدین منظور پرورشیافتهاند، باعث کاهشِ تولید این گاز در کل فرآیند میشود.
چرا بیوسوخت؟
استفاده از سوختهایِ زیستی از آنجهت برای صنعت هوانوردی مهم است که استفاده از این سوختها در موتورهای توربوجت هیچ نیازی به تغییر موتور و یا هواپیما و حتی برنامهی مصرفِ سوخت ندارد و بدونِ هیچ مشکلی میتوان بیوسوخت را با سوخت استاندارد هواپیما مخلوط کرده و در فرآیندِ پرواز بیهیچ تغییر محسوسی در عملکرد هواپیما از آن استفاده کرد. و این قابلیتِ سازگاریِ موتورهایِ جت باعث گشته که بیوسوختها بیش از هر عرصهای در هوانوردی مورد توجه قرار گیرند. با توجه به اینکه سوختهایِ زیستیِ ترکیبی، میتوانند بدونِ نیاز به دستکاری موتور استفادهشوند، کارشناسان پیشبینی میکنند تا سال 2030 احتمالاً 30درصد سوخت هواپیماهای تجاری از سوختهایِ زیستی تامین شود.
اولین استفادهی تجاری از سوختهایِ زیستی توسط ِ لوفتانزا
خطوط هوائی لوفتانزا برایِ اوّلین بار در یک مسیرِ پروازیِ زمانبندیشدهیِ روزانه، از سوختهایِ زیستی استفاده میکند. لوفتانزا، با همکاریِ ایرباس این خط هوائی را راهاندازیکردهاست و چهار پرواز ِ روازنه از فرودگاهِ جانبیِ فرانکفورت به هامبورگ و بالعکس را بهطور منظّم با این سوختها تغذیه میکند.
لوفتانزا در این مسیر از یک فروند هواپیمایِ Airbus A321 استفاده میکند که موتورهایِ V2500 آن، سازگاریِ خوبی با سوختهایِ زیستی از خود نشاندادهاند. یک مقامِ ارشد ایرباس با اشاره به اینکه هنوز در اولین قدمها هستیم اذعان داشت که هماکنون نیمی از سوخت این هواپیما را سوختِ استاندارد، و تنها نیمی از آن بیوسوخت است که از نوعی درخت نارگیل حاصل میشود.
این پروازها حدوداً شش ماه با همین برنامه ادامه پیدا خواهد کرد. پس از پایان ِ این مدّت، دادههایِ این هزار پروازِ برگزار شده برای بررسی ِ تاثیر بیوسوخت بر عملکرد، کارائی، و توانائیهایِ هواپیما انجام خواهد شد تا با پسخوراندی درخور به تصحیحِ ساختارِ شیمیائیِ این سوختها بپردازند.
اروپا مهدِ قدرتِ مبارزه با تخریبِ زیستبوم
با توجّه به اهمّیتی که در فرهنگِ امروزه اروپا به استفادهی از فنآوریهای سازگار با محیط زیست میشود، یکی از مهمترین دلایل رغبتِ ایرباس در مقایسه با بوئینگ به حرکت در اینجهت همین فرهنگ امروزه جریان روشنفکری اروپا و نیز، فشارهای مختلف سازمانهای زیستمحیطی و وضع مالیاتهایِ گوناگون برای ترقیب ِ شرکتها به این سمت است که کمتر در ایران به آنها پرداخته میشود.
پاسداشت زیستبوم در ایران
چندماه پیشتر، دکتر بدخشان استاد دانشگاه گالگری کانادا در جریان اولین همآیشِ فنآوریهایِ پالایش در محیط زیست، روی ایننکته که ایران باید به سمت تولید سوختهایِ زیستی پیشرود تاکید بسیاری داشت. وی که به عنوانِ یک تئوریسین در این حوزه شناخته می شود سالها قبل به درستی بر افزایشِ کیفیت و کمیتِ تولید بنزین با تبدیلِ نفت سنگین به میانتقطیرها داشت که متاسفانه بی توجهی مسئولین به هشدارهایی از این دست، هم اکنون به شکلی بزرگ و حتی در سطحِ امنیتی، دردسر ساز شدهاست.
همین پیشزمینه کافی است که این سخنِ به ظاهر خندهدارِ حرکت به سمتِ تولیدِ سوختهایِ زیستی، کمی جدّی گرفته شود و با توجه به قیمتِ بالایِ این سوختها (ده برابرِ سوختِ معمولِ هواپیما) در این زمینه لازم است کار بسیاری انجام شود تا بتوان به شکلِ بومی و با هزینهی تمامشدهی کمتری این سوختها را تولید کرد. امروزه، بسیاری از شرکتها (نظیر ایرباس) تحقیقاتِ گستردهای درموردِ بیوسوختها انجام میدهند چراکه این سوختها به راحتی و بدون نیاز به هیچ تغییری در موتور یا فرایند احتراق برنامهی تعمیرونگهداری در سوخت هواپیما قابلِ استفادهاند و این مهم بیو سوختها را برای کشورهائی نظیرِ ایران که صاحب فنآوری ساخت موتور ندارند و حتی در تولیدِ سوختِ استاندارد هواپیما دچارِ مشکل میشوند بسیار مهم است.
اهمّیتِ توسعهی فنآوریِ بومی در تولیدِ ارزان و فنآوریِ بهکارگیریِ بیوسوختها در سوختِ هواپیما وقتی برایِ کشور استراتژیک میشود که رشد تولید پالایشگاههای جوابگوی نیازِ داخل نباشد و قوانینِ قریبالوضعِ محدودیتِ گوگرد و تولید نیتروس در سوخت هواپیما، کار را برای ایرلاینهای ایرانی سختتر و عرصه را بر بازارِ تولیدات ذیکیفیت پالایشگاههای داخل، تنگتر میکند.
همین دلایل احتمالاً کافی خواهد بود که توجه مسئولین را از صرفِ بودجههایِ تبلیغاتی برایِ فنآوریهای بسیار پیشرفته( مانند نانو فنآوریها)، به سمت پروژههای اقتصادیتر سوق دهد؛ تا برایِ اولین بار پیشبینی تحلیلگران را ارجنهند و حتی کلیشههای تبلیغاتیِ پروژههای فنآوری کشورمان همگام با شعارهای روزِ دنیا (بیوسوختها) که به واقع در توان علمی کشور نیز هست، پیشرود تا به سوددهیِ تجاری برسد.
